ویروس هانتا (Hantavirus)؛ آخرین وضعیت شیوع جهانی، علائم، راه‌های انتقال و روش‌های پیشگیری

ویروس هانتا (Hantavirus) در روزهای اخیر به یکی از موضوعات داغ خبری جهان تبدیل شده است. شیوع این ویروس در یک کشتی تفریحی در اقیانوس اطلس، نگرانی عمومی را افزایش داده و سازمان‌های بین‌المللی را به واکنش سریع واداشته است. بر اساس آخرین گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO) در تاریخ ۷ می ۲۰۲۶، پزشکان تاکنون ۸ مورد ابتلا به این ویروس شناسایی کرده‌اند که متأسفانه ۳ مورد از آنها به فوت انجامیده است.

این شیوع از یک سفر گردشگری در آمریکای جنوبی آغاز شد و اکنون چندین کشور را درگیر کرده است. مقامات بهداشتی بین‌المللی برای مهار آن همکاری گسترده‌ای آغاز کرده‌اند. با توجه به نرخ بالای مرگ‌ومیر این ویروس که در برخی موارد به ۳۸ درصد می‌رسد، آشنایی با علائم، راه‌های انتقال و روش‌های پیشگیری از آن نقشی حیاتی در حفظ سلامت عمومی ایفا می‌کند. در این مقاله، آخرین اطلاعات درباره این ویروس را گردآوری کرده‌ایم.

شیوع ویروس هانتا در کشتی تفریحی MV Hondius؛ جزئیات کامل

در تاریخ ۲ می ۲۰۲۶، سازمان جهانی بهداشت (WHO) از طریق مکانیسم IHR (مقررات بین‌المللی بهداشت) از وقوع یک خوشه بیماری تنفسی حاد در یک کشتی تفریحی مطلع شد. این کشتی با پرچم هلند، MV Hondius نام دارد و مسیر خود را از اوشوآیا، آرژانتین آغاز کرده بود.

تعداد مبتلایان و جانباختگان

بر اساس آخرین گزارش WHO در تاریخ ۸ می ۲۰۲۶، مقامات بهداشتی تاکنون مجموعاً ۸ مورد ابتلا به ویروس هانتا در ارتباط با این کشتی گزارش کرده‌اند که متأسفانه ۳ مورد از آنها به فوت انجامیده است. از این ۸ مورد، آزمایشگاه‌ها ۶ مورد را تأیید کرده‌اند. این موارد شامل خدمه و مسافران با ملیت‌های مختلف از جمله بلژیک، فرانسه، آلمان، یونان، ایرلند، هلند، لهستان، پرتغال و اسپانیا هستند.

جزئیات موارد تأیید شده

مورد اول (مرد): یکی از مسافران که پیش از سفر چند ماه را در آرژانتین، شیلی و اروگوئه گذرانده بود، در تاریخ ۶ آوریل ۲۰۲۶ (روز پنجم سفر) علائم را نشان داد و متأسفانه در ۱۱ آوریل درگذشت. پزشکان هیچ نمونه‌ای از او نگرفتند و او را به عنوان مورد احتمالی در نظر گرفتند.

مورد دوم (زن): همسر مورد اول که با او در تماس نزدیک بود. او در ۲۴ آوریل با علائم گوارشی در سنت هلنا از کشتی پیاده شد. در یک پرواز به ژوهانسبورگ، وضعیتش وخیم شد و در ۲۶ آوریل درگذشت. آزمایشات بعدی ویروس آندز را در او تأیید کرد.

مورد سوم (مرد، خدمه): پزشک کشتی در ۳۰ آوریل با علائمی مانند تب، خستگی و درد عضلانی به پزشک کشتی مراجعه کرد. آزمایشگاه نمونه او را در ۶ می مثبت اعلام کرد و تیم درمانی او را برای مداوا به هلند تخلیه کرد.

مورد هشتم (مرد): مسافری که در سنت هلنا پیاده شد و به سوئیس بازگشت. او در ۱ می علائم را نشان داد، خود را قرنطینه کرد و آزمایشگاه در ۵ می نتیجه تست او را برای ویروس آندز مثبت اعلام کرد. دانشگاه ژنو توالی ژنی ویروس را تأیید کرد.

فرضیه شیوع

سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که فرضیه اولیه حاکی از آن است که مورد اول (متوفی اولیه) این ویروس را پیش از سوار شدن به کشتی دریافت کرده است. او در طی یک سفر تماشای پرندگان در آرژانتین و شیلی از طریق تماس با جوندگان آلوده به ویروس مبتلا شده بود. این مدارک نشان می‌دهد که انتقال ویروس از انسان به انسان (شخص به شخص) در این خوشه رخ داده است، زیرا موارد بعدی تماس طولانی و نزدیک با مورد اول داشتند.

ویروس هانتا چگونه منتقل می‌شود و چه علائمی دارد؟

برای مقابله با هر بیماری، ابتدا باید راه‌های انتقال و علائم آن را بشناسیم. ویروس هانتا از دو جهت با بسیاری از ویروس‌های دیگر تفاوت دارد: راه‌های انتقال غیرمعمول آن و نرخ بالای مرگ‌ومیر.

تفاوت دو نوع اصلی ویروس هانتا

ویروس هانتا در واقع یک خانواده از ویروس‌هاست که دو بیماری متفاوت ایجاد می‌کنند: یکی در ریه‌ها و دیگری در کلیه‌ها.

نوع ویروس	بیماری اصلی	منطقه شیوع	نرخ مرگ‌ومیر
هانتاویروس‌های قاره آمریکا (مثل آندز، سین نامبر)	سندروم ریوی هانتاویروس (HPS)	آمریکای شمالی و جنوبی	تا ۳۸ تا ۵۰ درصد
هانتاویروس‌های اروپا و آسیا (مثل سئول، هانتان)	تب خونریزی‌دهنده با سندروم کلیوی (HFRS)	اروپا، آسیا، سراسر جهان	۱ تا ۱۵ درصد

شیوع اخیر در کشتی تفریحی ناشی از نوع آندز (Andes virus) است که در آمریکای جنوبی شایع است و جزء دسته اول محسوب می‌شود.

راه‌های اصلی انتقال ویروس هانتا

بر خلاف بسیاری از ویروس‌های تنفسی مانند آنفلوآنزا یا کرونا، جوندگان عامل اصلی انتقال ویروس هانتا هستند، نه انسان‌ها.

راه اول – تماس با جوندگان آلوده (شایع‌ترین راه)

اکثر موارد ابتلا به این ویروس از طریق تماس با موش‌ها و جوندگان آلوده یا فضولات آنها اتفاق می‌افتد.

• استنشاق ذرات معلق: زمانی که فرد فضولات خشک شده موش‌ها را جارو می‌کند یا در انبار نظافت می‌کند، ذرات ریز حاوی ویروس وارد ریه‌های او می‌شوند.
• تماس مستقیم: دست زدن به موش آلوده (زنده یا مرده) یا سطوح آلوده به فضولات و سپس لمس دهان، بینی یا چشم‌ها.
• گزش یا خراش: در موارد نادر، گزش یا خراش توسط موش آلوده می‌تواند ویروس را منتقل کند.

راه دوم – انتقال از انسان به انسان (فقط در نوع آندز)

آنچه شیوع کشتی تفریحی را نگران‌کننده کرده است، توانایی نوع آندز در انتقال از انسان به انسان است. این ویژگی منحصر به این سویه از ویروس است و آن را از سایر انواع هانتاویروس متمایز می‌کند.

طبق گزارش مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، انتقال انسان به انسان این ویروس فقط در تماس بسیار نزدیک با فرد بیمار اتفاق می‌افتد:

• تماس فیزیکی مستقیم با فرد بیمار
• قرار گرفتن در معرض مایعات بدن فرد بیمار (مانند بزاق یا ترشحات تنفسی)
• ماندن در یک فضای بسته و نزدیک برای مدت طولانی

علائم بالینی ویروس هانتا؛ از تب تا نارسایی تنفسی

تشخیص زودهنگام ویروس هانتا می‌تواند تفاوت بین زندگی و مرگ باشد. علائم اولیه این بیماری بسیار شبیه به آنفلوآنزاست و به همین دلیل بسیاری از موارد در مراحل اولیه تشخیص داده نمی‌شوند.

مرحله اول – علائم اولیه (شبیه آنفلوآنزا)

علائم معمولاً ۱ تا ۸ هفته پس از قرار گرفتن در معرض ویروس ظاهر می‌شوند. این مرحله شامل موارد زیر است:

• تب (معمولاً بالای ۳۸ درجه)
• خستگی شدید و ضعف عمومی
• دردهای عضلانی (مخصوصاً در ران‌ها، باسن و پشت)
• سردرد و سرگیجه
• لرز و حالت تهوع
• استفراغ و دل درد

این علائم ممکن است ۲ تا ۸ روز طول بکشند. بسیاری از بیماران در این مرحله تصور می‌کنند که فقط آنفلوآنزا گرفته‌اند.

مرحله دوم – شروع علائم تنفسی (مرحله بحرانی)

در مرحله دوم، ناگهان علائم تنفسی شدید ظاهر می‌شود:

• تنگی نفس و سرفه خشک
• افزایش ضربان قلب و افت فشار خون
• تجمع مایع در ریه‌ها (ادم ریوی)
• در موارد شدید، نارسایی تنفسی و شوک

این مرحله بسیار سریع پیشرفت می‌کند. بیمار ممکن است ظرف چند ساعت به دستگاه تنفس مصنوعی نیاز پیدا کند.

چرا این بیماری کشنده است؟

دلیل اصلی مرگ‌ومیر ناشی از ویروس هانتا، پاسخ بیش از حد سیستم ایمنی بدن است. وقتی ویروس وارد ریه‌ها می‌شود، سیستم ایمنی با شدت زیادی واکنش نشان می‌دهد و باعث نشت مایع از مویرگ‌ها به داخل ریه‌ها می‌شود.

در نتیجه:

• ریه‌ها پر از مایع می‌شوند
• اکسیژن نمی‌تواند وارد خون شود
• اندام‌های حیاتی دچار کمبود اکسیژن می‌شوند
• در نهایت شوک و نارسایی چند ارگانه رخ می‌دهد

نرخ مرگ‌ومیر برای نوع آندز حدود ۲۳ تا ۳۸ درصد برآورد می‌شود.

پاسخ سازمان جهانی بهداشت و کشورهای درگیر

پس از اطلاع از شیوع ویروس هانتا در کشتی تفریحی MV Hondius، سازمان‌های بهداشت بین‌المللی و کشورهای درگیر واکنش سریعی نشان دادند. در این بخش، مهم‌ترین اقدامات انجام شده را مرور می‌کنیم.

اقدامات سازمان جهانی بهداشت (WHO)

طبق گزارش WHO در تاریخ ۷ مه ۲۰۲۶، این سازمان از روز شنبه ۲ مه ۲۰۲۶ از طریق مکانیسم IHR از این خوشه بیماری مطلع شد و بلافاصله اقدامات زیر را انجام داد:

• اعزام یک کارشناس WHO به کشتی برای ارزیابی جامع پزشکی و جمع‌آوری اطلاعات حیاتی
• توزیع ۲,۵۰۰ کیت تشخیصی از آرژانتین به آزمایشگاه‌های پنج کشور برای افزایش ظرفیت تست‌گیری
• تدوین راهنمای عملیاتی گام‌به‌گام برای پیاده‌سازی ایمن و محترمانه مسافران و خدمه هنگام ورود به بندر مقصد
• هماهنگی نزدیک با ۱۲ کشوری که اتباع آنها در سنت هلنا پیاده شده بودند

دکتر تدروس آدهانوم گبریسوس، مدیرکل WHO، در نشست خبری خود تأکید کرد: «اگرچه این یک حادثه جدی است، اما WHO خطر سلامت عمومی را پایین ارزیابی می‌کند.»

اقدامات کشورهای درگیر

ایالات متحده آمریکا: CDC آمریکا یک تیم از متخصصان اپیدمیولوژی و پزشکی را به جزایر قناری، جایی که کشتی قرار است پهلو بگیرد، اعزام کرد. همچنین یک پرواز تخلیه پزشکی برای بازگرداندن مسافران آمریکایی به پایگاه هوایی آفوت در نبراسکا ترتیب داده شد.

اتحادیه اروپا: ECDC یک کارشناس از نیروی ویژه سلامت اتحادیه اروپا را به کشتی اعزام کرد و ارزیابی اولیه خود را منتشر نمود. کشورهای مختلف اروپایی از جمله هلند، آلمان و فرانسه قرنطینه و اقدامات نظارتی را برای شهروندان خود اعمال کرده‌اند.

توصیه‌های پیشگیرانه

بر اساس توصیه‌های ECDC، مسافران و خدمه باید اقدامات زیر را رعایت کنند:

• شستشوی مکرر دست‌ها با آب و صابون
• رعایت فاصله فیزیکی در فضاهای بسته
• پایش مداوم علائم و در صورت بروز تب یا مشکلات تنفسی، اطلاع فوری به تیم پزشکی
• استفاده از ماسک در تماس با افراد علامت‌دار

برای عموم مردم در مناطق غیرآلوده، بهترین روش پیشگیری، دوری از تماس با جوندگان و فضولات آنهاست. اطمینان از بسته بودن راه‌های ورود موش‌ها به منازل و انبارها از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه است.

جمع‌بندی؛ ویروس هانتا تهدیدی جدی اما قابل کنترل

در این مقاله، آخرین وضعیت شیوع ویروس هانتا در کشتی تفریحی MV Hondius را بررسی کردیم. این ویروس که از طریق جوندگان و در نوع آندز از انسان به انسان منتقل می‌شود، با نرخ مرگ‌ومیر ۲۳ تا ۳۸ درصد یکی از مرگبارترین عوامل بیماری‌زای تنفسی محسوب می‌شود.

خلاصه نکات کلیدی

• تا تاریخ ۷ می ۲۰۲۶: ۸ مورد ابتلا (۶ مورد تأیید شده) و ۳ مورد فوت
• نوع ویروس: آندز (Andes virus) – یکی از انواع هانتاویروس که قابلیت انتقال انسان به انسان دارد
• منشأ احتمالی: تماس با جوندگان در طی یک سفر تماشای پرندگان در آرژانتین و شیلی
• علائم اصلی: تب، خستگی، دردهای عضلانی و در مراحل بعد تنگی نفس حاد
• واکنش جهانی: سازمان جهانی بهداشت با استقرار کارشناس روی کشتی و توزیع کیت‌های تشخیصی به سرعت واکنش نشان داد

حرف آخر

وب‌سایت فاندیار به عنوان یک مرجع جامع خبری و سرگرمی، همواره تلاش می‌کند تا به‌روزترین و دقیق‌ترین اطلاعات را در اختیار کاربران خود قرار دهد. با وجود نرخ بالای مرگ‌ومیر این ویروس، جای نگرانی فوری برای عموم مردم جهان وجود ندارد. سازمان جهانی بهداشت سطح خطر را «پایین» ارزیابی کرده است. بهترین راه پیشگیری، دوری از تماس با جوندگان و رعایت بهداشت فردی است. در صورت بروز علائم شبه آنفلوآنزا همراه با تنگی نفس، به ویژه اگر سابقه تماس با جوندگان دارید، فوراً به پزشک مراجعه کنید. برای مطالعه مقالات بیشتر در حوزه‌های خبری به قسمت اخبار مراجعه کنید.