حکایت ها و داستانهای قدیمی راه روشنی برای ماست به شرطی که پند بگیریم و در زندگی از انها استفاده کنیم . با فان دیار برای یک داستان آموزنده همراه باشید.
اگر علاقه مند به خواندن این مطلب زیبا از فان دیار هستید، ولی وقت کافی برای مطالعه این مطلب ندارید، فایل صوتی این حکایت را با صدای نسرین خانبانی گوش دهید.
شاگردان از استادشان پرسيدند: سفسطه چيست؟
استاد کمي فکر کرد و جواب داد:
گوش کنيد، مثالي مي‌زنم، دو مرد پيش من مي‌آيند.
يکي تميز و ديگري کثيف. من به آنها پيشنهاد مي‌کنم حمام کنند.
شما فکر مي‌کنيد، کدام‌يک اين کار را انجام دهند؟
هر دو شاگرد يک‌زبان جواب دادند: خوب مسلماً کثيفه.
استاد گفت: نه تميزه. چون او به حمام کردن عادت کرده و کثيفه قدر آن را نمي‌داند. پس چه کسي حمام مي‌کند؟
حالا پسرها مي‌گويند: تميزه.
استاد جواب داد: نه کثيفه، چون او به حمام احتياج دارد؛ و باز پرسيد: خوب، پس کدام‌يک از مهمانان من حمام مي‌کنند؟
يک‌بار ديگر شاگردها گفتند: کثيفه.
استاد گفت: اما نه البته که هر دو! تميزه به حمام عادت دارد و کثيفه به حمام احتياج دارد. خوب بالاخره کي حمام مي‌گيرد؟
بچه‌ها با سردرگمي جواب دادند: هر دو.
استاد اين بار توضيح مي‌دهد: نه هيچ‌کدام! چون کثيفه به حمام عادت ندارد و تميزه هم نيازي به حمام کردن ندارد.
شاگردان با اعتراض گفتند: بله درسته، ولي ما چطور مي‌توانيم تشخيص دهيم؟ هر بار شما يک‌چيزي را مي‌گوييد و هر دفعه هم درست است.
استاد در پاسخ گفت: خوب پس متوجه شديد، اين يعني سفسطه! خاصيت سفسطه بسته به اين است که چه چيزي را بخواهي ثابت کني.
زادگاه جدل: چگونه سوفسطائیان یونان باستان ناخواسته فلسفه را متولد کردند؟
در آتن قرن پنجم پیش از میلاد، دموکراسی نوپا تشنۀ یک مهارت طلایی بود: سخنوری. در چنین بستری، سوفسطائیان (Sophists) همچون ستارگانی ظهور کردند؛ آموزگارانی دوره‌گرد که در ازای دستمزد، فنِ متقاعدسازی را آموزش می‌دادند. مشهورترینِ آنها، پروتاگوراس، با جملۀ بحث‌برانگیز «انسان معیار همه چیز است» بنیاد حقیقتِ مطلق را لرزاند و ادعا کرد که برای هر موضوعی می‌توان دو استدلال متضاد ارائه داد. شاگردِ او، گرگیاس، حتی از این هم فراتر رفت و در رسالۀ «دربارۀ طبیعت یا غیرموجود» با سه استدلال ویرانگر ثابت کرد که: هیچ چیز وجود ندارد؛ اگر هم وجود داشته باشد، قابل شناخت نیست؛ و اگر قابل شناخت باشد، قابل انتقال به دیگری نیست. این بازی‌های زبانی، سفسطه را از یک ابزار آموزشی صرف، به نیرویی تبدیل کرد که مرزهای حقیقت، اخلاق و شناخت را در هم می‌نوردید.
اما دقیقاً همین بی‌پروایی در نفیِ حقیقت بود که بزرگ‌ترین خدمتِ ناخواسته را به تفکر بشری کرد: متولد شدنِ فلسفه به مثابۀ یک روش منضبط. حملات ویرانگر سوفسطائیان، سقراط را واداشت تا با پرسش‌های دیالکتیکی خود (روش مامایی)، نقاب تناقض را از چهرۀ ادعاهای توخالی بردارد. شاگردش افلاطون نیز عمده‌ی دیالوگ‌هایش را به تمایزگذاری میان «فلسفه» (عشق به حقیقت) و «سفسطه» (عشق به پیروزی در بحث) اختصاص داد. به بیان دقیق‌تر، سفسطه مانند نوزادی سرکش، تمامِ باورهای سنتی را به چالش کشید و فیلسوفان ناچار شدند برای پاسخ به این آشوب، نخستین سیستم‌های منطق، اخلاق و معرفت‌شناسی را پی‌ریزی کنند. بنابراین، اگر امروز فلسفه را به عنوان جستجویی نظام‌مند برای حقیقت می‌شناسیم، تا حد زیادی مدیون همان دشمن قسم‌خورده‌ای هستیم که روزگاری حقیقت را یک توهم می‌پنداشت.
پیشنهاد مطالعه :طناب کوهنورد
پیشنهاد مطالعه:شاهين و شاخه بريده
مطالب مشابه
زندگینامه صادق هدایت؛ از زندگی پررمزوراز تا معرفی ۱۰ اثر مشهور و ماندگار او
۱۵ بازی فکری برای تقویت ذهن و حافظه؛ با این بازی‌ها مغزتان را به چالش بکشید!
۱۵ داستان کوتاه که زندگی‌تان را تغییر می‌دهند؛ درس‌های بزرگی که فراموش نمی‌کنید